Si Luwalhati at Blangelina 2

Habang tulog ang lahat ng gabing iyon, habang naghihintay sila ng pagbubukang liwayway, lingid sa kanilang kaalaman ay nagsisimulang pumukaw sa isisilang pa lang na bagong araw ang isang ordinaryong pangyayari na magdudulot ng isang ekstra ordinaryong karanasan para sa kanilang lahat.

Isang mababang ulap ang unti unting bumalot sa kanilang tinutuyang kweba. Animo'y may kung anong matalinong bibig ang nagbubuga ng hangin upang ang ulap na ito ay makapasok sa kweba. Ano pa't sa kapal ng maputlang ulap ay wala kang makikita ano man, at kung tatangkain mong gumalaw ay tiyak na matitisod mo ang kung anong bagay sa iyong paligid. Subalit dahil tulog nga sina Luwalhati at Blangelina at ang kanilang mga alipores, wala silang malay lahat sa mga nangyayari. Tila lalo pa yata silang natulog ng mahimbing dahil sa ulap na iyon.

Unang nagising si Luwalhati at nag inat-inat sabay hikab ng malakas, na siya namang ikinagulat ng kanyang mga alipores. Sila man ay naghikab din ng malakas at sapat na iyon upang magising din ang iba pa. Una niyang napansin na patay na lahat ang mga sulong kanilang ginamit na ilaw ng nakaraang gabi. Tanging mahinang sinag ng araw na nagmumula sa may bungad ng kweba ang nagbibigay ng liwanag sa loob.

Mayamaya pa'y nag-utos na si Blangelina sa kanyang mga alagad na maghanda ng almusal para sa lahat. Kumaripas naman ng kilos ang punong alagad nya upang maghanda.

Sinimulan niyang tunguhin ang lugar kung saan nandoon ang mga kagamitan sa pagluluto. Balak nyang magpakulo ng kape. Doon lang sa may labas ng kweba ang lugar na ito subalit laking gulat nya na hindi tulad ng mga nakaraang umaga na matindi na ang sinag ng araw at pumapasok na ito sa loob ng kweba, ngayon ay medyo madilim pa at tila may mga nakasabit pang baging, halamang gubat, mga tuyong sanga, may berdeng dahon at iba pa.

Nagtaka siya kung bakit ganoon dahil sanay naman syang gumising na medyo mataas na ang araw at nakikita nya ang labas ng kweba na maliwanag na maliwanag na. Kinuha nya ang kangyang itak upang tanggalin ang mga nakaharang sa bungad ng kweba. Unti unti nyang nahawan ang mga halamang iyon sa pamamagitan ng itak ang kanyang mga kamay. Nagkasugat-sugat na nga ang kanyang mga palad dahil doon. Nakita siya ng iba pang mga alipores ni Luwalhati at nagtulong tulong sila. Bakas sa kanilang mga mukha ang gahiganteng pagtataka kung bakit nagkagayon sapagkat kagabi lang sila dumaan doon at napansin nilang maayos at malinis naman kahit papaano.

Naaaninag nila ang labas at nakikita rin nilang may mga sinag na ng araw na tumatagos sa mga halamang gubat na nakaharang sa bungad. Binilisan nila ang paghawan at sa wakas ay nakalabas na silang isa-isa mula sa isang maliit na lagusang kanilang nagawa. Subalit imbes na matuwa sa kanilang nagawa ay tikom ang kanilang bibig, gilalas na gilalas sa kanilang nabugaran sa labas ng kweba.

Samantala sa loob ng kweba ay nagbubulungan sina Luwalhati at Blangelina.

"Ngayon na ang simula ng ating plano. Sigurado ka bang handa na ang mga alagad mo?" Tanong ni Luwalhati kay Blangelina.

"Hmmm...iyan nga ang iniisip ko pa e. Baka mabitin tayo dahil kulang sa training ang mga bata ko...Pero hwag kang mag-alala, kung hindi man sila lahat handa, may tatlo akong alagad na hinding hindi ako ipapahiya." Tugon ni Blangelina, na tila may duda ang tono ng boses.

"Hindi tayo maaaring magkamali sa ating mga plano. Kailangan maisakatuparan na ang mga iyon!" May tono ng paghahamon sa tinig ni Luwalhat. "Kung magtatagumpay tayo, kailangan sa araw ding ito tayo magsimula. Oo, alam kong dalawang taon pa bago tuluyang maghari si Among Bene at wala ng makakapigil pa sa kanyang kapangyarihan. Kailangan na nating simulan ang mga paraan upang unti unti siyang malaglag sa kanyang luklukang trono."

"Naiintindihan ko." Mahinang sabi ni Blangelina, halos sa kanyang sarili lamang.

Natuon ang kanilang pansin sa mga tauhan nilang isa-isang nagtutungo sa bungad ng kweba. Tahimik at nagtitinginan sa isa't isa ang mga ito. May iba namang nagbubulungan at tila ninenerbyos sa nararamdamang nangyayari sa labas ng kweba.

Sumunod sina Luwalhati at Blangelina sa mga ito hanggang sa makalabas. Sila man ay natahimik sa kanilang nakita.

May karugtong

Si Luwalhati at si Blangelina

"Aba, mukhang naiimbyerna na si Mother!"

"Oo nga, kitang-kita na sa kulubot niyang fez at tila malalaglag na ang kanyang baba sa kakaisip kung paano tayo makakalamang kay Blangelina."

Walang magawa ang dalawang alipores ni Luwalhati kundi masdan ang kanilang amo at magbuntung hininga na lamang. Sa loob ng kanilang madilim at mainit na kweba, awa ang kanilang nararamdaman para sa kanilang amo.

Galing sa iisang angkan sina Luwalhati at Blangelina. Bagama't iisa rin ang kanilang layunin na sugpuin ang pwersa ni Among Bene na siyang Pangkalahatang Bantay ng lupain ng Sapin-sapin, mahigpit ang kanilang kumpetisyon. Kailangang mapasa-kanila ang pagmamay-ari at kapangyarihan ng lupaing ito upang maging ganap ang kanilang pagka panginoon.

Subalit isa lang sa kanilang dalawa ang dapat lumuklok sa trono at maging panginoon ng lahat.

May kani-kaniya silang lakas na pilit nilang pinananaig laban sa isa't-isa. Gayon din naman mayroon din angking kahinaan ang bawat isa. Pilit at lihim nilang tinutuklas ito upang magamit din laban sa isat-isa.

Sa ngayon, tila patas ang dalawa - walang nakakalamang, wala rin namang dehado ika nga. Gayon pa man, nagbabalak ang bawat isa ng isang paraang magbibigay ng kalamangan sa susunod na pagtutunggali.

"Mam, alam ko na ang dapat mong gawin!" Bulalas ng alipores ni Luwalhati. "If you can't beat them, join them."

"Teka, wag mo nga akong pangunahan, hayaan mo akong mag-isip. Leche ka." Sagot ni Luwalhati na halatang galit sa alipores. Nag-isip siya sandali at maya-maya pa'y nagsalita, "Aha, alam ko na, sasabihin ko kay Blangelina na magkampihan na lang kami at haraping sabay ang aming kalaban. Tama, yang ang aking gagawin!" Sabay LOL.

Nagulat ang ikalawang alipores sa tinuran ng amo. "Mam, IMHO, tama ka at hwag na hwag kang makikinig kailanman sa sinasabi ng aking katoto rito."

"Shhh. Hwag na kayong magtalo. Halikayo at puntahan natin si Blangelina. Kakausapin ko siya ngayon din." Pag-aaya ng amo sa mga alipores.

Samantala, nang mga sandaling iyon, nagkakatipon sina Blangelina at ang kanyang mga kampon sa paligid ng isang kumukulong talyase ng mainit at maitim na langis sa loob ng sariling kweba. Nakikita nila roon ang bahagi ng kweba ni Luwalhati kung saan nag-uusap ang mga iyon. May nailagay pala ang kanyang kampon na isang spy camera kaya't maliwanang niyang nakikita at naririnig ang pinag-uusapan ng katunggali.

"Hmmm....tila may binabalak na hindi ko gusto si Luwalhati. Mga bata, humanda kayo sa kanilang pagdating. Kunyari ay hindi natin alam. Papapasukin natin sila dito sa ating kweba at kung may gawin silang masama laban sa atin, titirahin natin silang lahat. Humanda kayo!" Utos niya sa lahat. Iniutos din niya sa gwardya ng kweba na kilatising mabuti ang mga darating at papasukin kung walang dalang sandata.

Nakarating sina Luwalhati sa kweba ni Blangelina. At matapos silang inspeksuynin ng gwardia ay mabilis naman silang nakapasok. Alerto ang mga kampon ni Blangelina sa bawat kilos ng mga bisita. Bagama't iisa silang lahi, hindi madali para sa kanila, o para sa angkan nila Luwalhati, ang pagtiwalaan ang kapwa dahil na rin sa likas nilang mapanlinlang na ugali.

Nakapasok ang grupo ni Luwalhati sa silid ni Blangelina. Hindi na siya nagpaligoy-ligoy pa at ipinaliwanag ang kanyang plano. Matapos ang ilang sandali ng pag-iisip, sumangayon din ang kanyang kausap.

Kinabukasan, sisimulan nila ang nabuong plano.

May karugtong...

Ang Tanghalian ni Mang Juan

Naka-upo na si Mang Juan sa kanyang kinaugliang puwesto sa kanyang paboritong pondahan sa kanto ng Kalye Maca at eskinita Arro. Karaniwan na siyang umuupo doon simula alas onse y media ng tanghali araw araw at o-order ng kanyang pananghalian. Matagal na niyang ginagawa ito mula ng iwanan na siya ng kanyang asawa. Wala namang makatukoy kung kailan ito nangyari. Basta ayon sa kwento ng matanda, umalis na lang ng walang paalam ang kanyang asawa. At sa edad nyang animnaputdalawa, at dahil siya'y pensiyonado naman, pinili na rin niyang mabuhay ng mag-isa at hwag nang habulin pa ang kanyang dating asawa. May kanya-kanya namang buhay na rin ang dalawa nilang anak kaya hindi na siya nakaramdam ika nga na guilty siya o kung ano man.

Sa pagkaka-alam ng marami, sa sariling bahay siya nag-aalmusal ng tig-dadalawang pisong pandesal at kape. Gayun din naman sa hapunan, lamang ay walang nakaka-alam kung ano ang madalas niyang kainin.

Maganang kumain si Mang Juan. Maayos ang kanyang pangangatawan at hindi sakitin kaya naman wala siyang pinipili o inaayawang ulam - baboy, baka, manok, gulay, isda - lahat kinakain niya basta gusto niya ang pagkakaluto.

Ang kaibahan nga lang, mapili siya sa kanin - hindi pwede sa kanya ang bigas ng NFA, dapat commercial rice, yun bang dinorado, sinandomeng at iba pa, ang kanyang kakainin o hindi na siya kakain.

Nang malaman ko ito, aba sabi ko, napaka-sosyal naman pala talaga nitong si Mang Juan. Akalain mong namimili pa ng uri ng bigas na kinakain! At pinagbibigyan naman siya nitong may ari ng pondahan. Nagsasaing si Aling Ason ng dinorado para sa kanya, mas mahal nga lang naman siempre. Hindi lang naman para kay Mang Juan ito. Ipinagbibili rin ni Aling Ason ang kanin sa sinumang nais kumain ng masarap na kanin.

Hanggang sa pumutok na nga ang mga balitang nagkaka-ubusan na daw ng murang bigas. May nagtatago nito at umaasang tataas pa ang presyo. May naghahalo ng mura sa mahal at siempre ibinebenta sa mas mahal na halaga.

Maraming nabahala.

Mayroon ding nagtataka kung bakit biglang-bigla e naiba yata ang pinag-uusapan ng mga tao sa lansangan at sa mga peryodiko. Natabunan ng balita tungkol sa bigas ang mga usapan tungkol sa iskandalong kinasasangkutan ng mga opisyal ng gobyerno at iba pang pribadong tao.

May iba pa ngang scam na tuluyan nang nakalimutan, tulad noong sa bomba para sa patubig sa isang probinsiya na hindi naman natanggap ng mga magsasaka pero pinababayaran sa kanila ang umano'y inutang nilang bomba. O kaya e yung kinasasangkutan naman daw ng mga biik, kung saan pinapirma yung mga tao na may natanggap kunwari na biik subalit wala naman.

Nang tanghali ngang iyon sa pondahan, narinig ko si Mang Juan na nagbibida sa kanyang mga kasalo, habang ngumunguya ng inihaw na liempo at ng paborito nyang kanin. Nandoon ako dahil nasa probinsya naman ang aking mag-iina at nagbabakasyon kaya't nagpasya akong doon na lang kumain pansamantala ng ilang araw. Mas matipid kasi kesa kung bibili pa ako sa palengke at magluluto ng para sa isang tao lamang.

Sabi niya, "Tila wala na yatang mabuting balitang mababasa o maririnig sa radyo a. Lahat na yata e puro mga pabigat sa balikat ng mga mamamayan. Pero buti na lang, hindi ako apektado nitong kakulangan ng bigas ng NFA. Hindi naman ako kumakain noon kaya OK lang sa akin." Sabay tawa ng konti, tawang tila may bahid ng pangungutya at paghamon sa mga nakikinig sa kanya.

Sumabat na nga ako sa usapan ng mga matatanda. "Mang Juan," sabi ko sa kanya, "bilib naman ako sa inyo. Talagang hindi kayo kakain ng mumurahing kanin ano, kahit na nga umabot pa sa singkwenta pesos isang kilo ng paborito nyong bigas!"

"Ganun na nga. Hindi kasi ako sanay kumain ng ibang klase e. Parang hindi ko malulon." Sagot ng matanda.

"E kung maubos at walang ng ibinebentang commercial rice, e di magugutom kayo!" sabay ngisi ko sa kanya.

"Hindi naman, dahil puro ulam na lang ang sasabakan ko!" sagot niya na sinundan ng halahak, na sinabayan din ng iba pang kumakain doon.

Nang gabing iyon, pinaglamayan si Mang Juan dahil nabulunan habang naghahapunang mag-isa sa kanyang bahay.

(Ang larawan sa itaas ay galing kay Eli.)

Ang Pipi

"Aghhh...hmppp...arhhh...ahhh...ikhhh...shhh!!! "Naintindihan mo ba ako? Nakuha mo ba kung ano ang gusto kong sabihin? Nakikita mo ba sa iyong imahinasyon kung ano ang ideang gusto kong iparating sa iyo? "A hindi siguro. Pero sa kabila ng mga para sa iyo'y ungol at ingay ay mga damdamin at kaisipang nakakulong sa aking kalooban. "

Kung ang isang tao'y ipinanganak na bulag, wala siyang ideya kung ano ang itsura ng mga bagay bagay sa kanyang kapaligiran. Sa simula't simula ay hindi nya mabibigyan ng kahulugan ang pisikal na anyo ng kahit ano. Ngunit para sa isang pipi, kahit na nga siya ipinanganak na sa ganoong kalagayan, ay may nabubuo pa rin ideya sa kanyang kaisipan, nakukuha pa rin niyang ikonekta ang isang ideya sa isang kongkreto o abstraktong bagay. Ang problema nga lang, hindi siya makapagbigkas ng mga salita upang maipa-abot ito sa iba at siya ay maintindihan at maunawaan ng mga nakikinig sa kanya.

(Oo, may mga makabagong teknolohiyang magbibigay sa kanya ng boses, subalit hindi ito ang sentro ng aking sulatin sa kasalukuyan.)

Kulang man siya sa isang napakahalagang sentido e buo pa rin ang kanyang kamalayan sa mga nangyayari sa kanyang kapaligiran dahil may iba pang sentido na nagbibigay ng impormasyon sa kanyang katalinuhan.

Ngunit sabi nga ni Ka Freddie sa kanyang awit, hindi makuhang uwawit ng isang pipi dahil ito'y wala ng silbi: walang pumapansin sa kanyang mga ungol at ingay na nililikha. Walang kabuluhan para sa isang normal na tao ang mga ungol at ingay na ito dahil hindi siya nagbibigay ng panahon upang tunay na makaintindi.

Sa kasalukuyan, hindi na siguro magiging sorpresa kahit kanino kung sabihin ko mang naparaming "pipi" sa ating lipunan: simula sa isang saksi daw na ayaw nang magpahayag pa maliban daw sa kanyang nasabi na, hanggang doon sa mga diretsahang kakontsaba sa mga scam na ayaw magsalita dahil sila mismo ang huhukay sa kanilang libingan kung ibubuka nila ang kanilang bibig.

Hindi kapansanan sa isip ang pigiging bingi subalit may mga taong tila ikinakapit ito sa kakulangan ng tamang kaisipan. Para sa kanila, pilit nilang pinapalabas na kung pipi ka, hindi ka na makakapag-isip ng anupaman para sa iyong kapakanan. At ito nga ang inaasahan ng mga taong nagkukubli sa mantel ng politikong kanilang sinusundan. Inaakala nila na dahil may mga piping saksi na hindi sila ipagkakanulo e ligtas sila sa pag-uusig ng kasaysayan.

Sa kalikasan naman, matagal ng naging pipi ang kapaligiran, ngunit tila unti-unti na niyang natatagpuan ang kanyang boses laban sa mga abuso ng ilang taong mapagsamantala. Ang pagbabago sa temperatura ng kapaligiran ay boses ng kalikasang nagsasabi na tigilan o bawasan man lang ang paggamit natin ng mga panggatong na langis dahil ito'y nag-aambag sa tuluyang pagkasira ng mga elementong nagpoprotekta sa ating mundo.

Ang hindi maintindihang pag-ulan sa tag-init o kakulangan ng ulan sa tag-ulan ay badya rin ng masidhing pangungusap ng kalikasan na umisip tayo ng iba pang paraan upang masustentuhan ang katakawan natin sa kuryente at gasolina.

Maraming masasabi sa atin ang isang pipi: hindi lang ang kanilang ungol at ingay ang dapat nating bigyan ng pansin. Ang piping saksi, kung siya man ay hindi makapagsalita dahil sa takot sa pagbabanta sa kanyang buhay, ang piping politiko, kung siya man ay napipi dahil nabusalan ng salapi ang kanyang bibig, ang piping mamayan, kung siya man ay pipi dahil sa kakulangan ng porum kung saan siya maaring magsalita, ang piping kalikasan, kung siya man ay pipi dahil walang gustong umako ng responsabilidad para sa kanya - ang lahat ng mga ito'y makakatagpo lamang ng boses sa pamamagitan natin mismo.

Kung hindi sa pamamagitan natin, kanino?

Ang Eskandalo ng Isang Pinay sa Tabing Ilog

Kilala si Nena bilang isang prostituta - isang puta na nagbebenta ng sarili upang mabuhay, hindi nga lang marangal ngunit busog naman ang tiyan at may konti pang sobra na pambili ng kung ano mang kailangan.

Sa isang pananaw, nakaka-awa si Nena dahil napipilitan siyang gawin ang isang bagay na ayaw niyang gawin. Labag man sa kanyang kalooban, hinahayaan niyang gawin ng kung sinong hayok na lalake ang nais nitong gawin sa kanya. Nagpaparaya na lamang siya upang hindi masaktan at hindi gulpihin ng kanyang bugaw kung siya man ay magrereklamo. Alipin si Nena ng situasyon at lugar kung saan siya namumuhay. Hindi man nakaposas at wala mang rehas sa kanyang paligid, hindi siya makatakas, hindi maka-alpas dahil wala naman siyang patutunguhang makakatulong na siya ay magbagong landas.

Ito nga ang buhay ng isang prostituta - isang taong ginagamit ang katawan para sa isang layuning hindi angkop sa kanyang dignidad bilang nilalang. Ito ang katotohanan. Gayunpaman, sa kabila ng lahat, naaawa ang lipunan sa ganitong paraan ng pamumuhay.

Subalit may mga putang hindi dapat kaawaan.

May mga putang alam at gustong gusto pang gamitin ang sarili sa paraang nagpapababa sa kanilang dignidad.

May mga prostitutang ganito na hindi alintana at binabalewala ang pagkasunog ng kanilang kaluluwa sa impyerno dahil sagad sa sarap ang kanilang nararamdaman sa gitna ng tila walang katapusang kapangyarihan.

Hinayaan man ng lipunan na lumawig pa ang eksistensya ng ganitong uri ng puta, hindi nangangahulugang sumasang-ayon ito sa ganitong uri ng buhay. Mahirap sukatin ang kapangyarihang ng prostitutang ito dahil maraming nahuhumaling sa kanya. At kapag pina-andar na niya ang alindog ng salapi, lalo pang nagiging parang asong ulol ang nakapaligid sa kanya, handang lapain ang sinumang umaasta laban sa prostituta. Lahat ay nagiging kalaban, kahit na ikaw man ay kanyang naging kakampi noong araw.

Oo, sawing palad si Nena dahil sa masamang sinapit ng kanyang buhay. Biktima siya ng isang mapaglarong tadhana. Mahina siya upang gumawa ng makabubuti para sa sarili.

Sa kabilang dako nama'y walang habas sa kanyang patapong buhay yung isang uri ng prostituta. May lakas siya, ano pa't may kapangyarihan siyang palawigin ang buhay ng isang kondenado, o putulin ngayon din ang hininga ng sinumang kokontra sa kanya, basta't iutos niya lamang.

May pagkakataon ang lahat na maging kapakipakinabang sa lipunan. Ano ba ang pakinabang natin kay Nena? Kung tutuusin ay wala, subalit sa kabuuan ng mga plano ng Maykapal, nandyan siya upang maging salamin ng isang lipunang nabubuhay sa gitna ng talamak na kadiliman ng kaisipan at kaugalian. Ang mga karanasan ni Nena ay karanasan ng lipunang pinagsamantalahan, niyurak ang dangal at patuloy na tinatapakan.

E paano naman yung isang uri ng puta, may pakinabang din ba siya? Ang isang prostituta'y may silbi sa sinumang naghahangad ng ligayang dulot ng laman. Sila at sila lamang ang nakikinabang sa ganitong situasyon. Maliit na mundo ang kanilang ginagalawan subalit tila may impluwensiya sila sa lahat ng takbo sa lipunan.

Sa pagitan ng dalawang uri ng putang tulad nila, sino ang iyong tatangkilikin?

Sagad na tayo sa tinatawag na "Pinay Scandal". Ang eskandalong dulot ng puta sa tabing ilog na yata ang pinakamatindi...

Isang Oras Para sa Mundo

Alas 8 ng gabi sa Marso 29, 2008
Patayin lahat ang inyong ilaw

at makikita mo na may magagawa kang mabuti
laban sa global warming


Makilahok - I-rehistro ang inyong detalye ngayon

60
Horas para sa Mundo

Bulag, Pipi at Bingi

Nais ko namang simulan ngayon ang isang serye ng mga sulatin base sa isang awiting ng magiting na si Ka Freddie Aguilar. Hindi man ako maituturing na isang dakilang tagahanga niya e masasabi ko namang isa siyang inspirasyon sa nakararaming kabataan, kundi man sa kasalukuyan ay noong mga nakaraang dekada kung saan ako kabilang.

Narito ang mga letra:

Sa bawat yugto ng buhay, may wasto at may mali Sa bawat nilalang ay may bulag, may pipi at may bingi



Madilim ang 'yong paligid, hating-gabing walang hanggan
Anyo at kulay ng mundo sa 'yo'y pinagkaitan
H'wag mabahala, kaibigan, isinilang ka mang ganyan
Isang bulag sa kamunduhan, ligtas ka sa kasalanan

CHORUS
'Di nalalayo sa 'yo ang tunay na mundo
Marami sa ami'y nabubuhay nang tulad mo
'Di makita, 'di madinig, minsa'y nauutal
Patungo sa hinahangad na buhay na banal

Ibigin mo mang umawit, hindi mo makuhang gawin
Sigaw ng puso't damdamin wala sa 'yong pumapansin
Sampung daliri, kaibigan, d'yan ka nila pakikinggan
Pipi ka man nang isinilang, dakila ka sa sinuman

[Repeat CHORUS]

AD LIB

Ano sa 'yo ang musika, sa 'yo ba'y mahalaga
Matahimik mong paligid, awitan ay 'di madinig
Mapalad ka, o kaibigan, napakaingay ng mundo
Sa isang binging katulad mo, walang daing, walang gulo

[Repeat CHORUS]

'Di makita, 'di madinig, minsa'y nauutal
Patungo sa hinahangad na buhay na banal

At tulad ng naunang ginawa ko sa awitin ng Asin, pipili ako ng mga saknong mula sa awit na siyang magiging tema ng sulatin.

Bulag

Para sa isang inisinilang na may paningin, sadyang napakahalaga nito at kung ito'y mawawala, tiyak na guguho ang kanyang mundo. Ayon nga sa isa kong kakilala, mas gugustuhin pa niyang mamatay kaysa magpatuloy mabuhay na bulag. Mahirap mabuhay sa kadiliman, sa anumang sentido ng pangungusap.

Subalit sa kasamaang palad para sa ating lipunan, kung may nagtutulugtulugan na mahirap gisingin, mayroon din namang nagbubulag-bulagan na imposible ring makakita kahit na nakabulagta na sa kanyang harapan ang isang pangyayari.

At ito ay isa na nga sa kapansanan ng ating lipunan. Nasa kadiliman na nga tayo e marami pang nagbubulagbulagan. Ngunit kung sa awit ni Ka Freddie, ang bulag ay ligtas sa kasalanan, ang mga nagbubulagbulagan sa atin ay punong-puno nito. Pilit nilang binubura ang tunay na anyo at kulay ng mga pangyayari upang umayon sa kanilang bersyon ng katotohanan.

Tila literal na hatinggabing walang hanggan ang takbo ng ating buhay sa gitna ng mga korupsyon, kasinungalingan, pandaraya, pag-angkin at pagpapalawig ng kapangyarihan - lahat ng ito'y iisa ang tinutukoy - huwad na karapatang mamuno.

Mapalad ang tunay na bulag sa mundo ni Ka Freddie dahil hindi niya nakikita ang mga nabanggit, subalit gayunpaman, biktima pa rin sila ng huwad na pinunong pilit na nagsisiksik sa bahay ng mga lakan.

Hindi man sila maaaring tumestigo ayon sa kanilang nakita e maaari pa rin silang magpatunay na maraming baluktot sa tinatahak nilang buhay dulot ng iba pang kapansanan ng lipunan. May natatangi silang karanasan na nagtuturo sa ating lahat na sa kabila ng kanilang kalagayan e kaya pa rin nilang tumawid sa kalsada kahit hindi nakikita ang mga sasakyang pwedeng kumitil sa kanya sa isang iglap lang. Kailangan nilang magtiwala sa kanilang kakayahang ito at gayun sa mga iba pang taong nakapaligid sa kanila. Subalit kung nga mga taong ito'y hindi mapagkakatiwalaan, paano na sila?

Mahalagang makakita ng tunay ang isang testigo. Walang puwang dito ang nagbubulag-bulagan na hinayaan ang ibang maykapangyarihan na burahin ang anyo at kulay ng mundo.